گزارش رونمایی از دانشنامه‌ حافظ و حافظ‌پژوهی

دسته: خبرها منتشر شده در 11 ارديبهشت 1397
نوشته شده توسط Super User بازدید: 108

مراسم رونمایی از دانشنامه حافظ و حافظ‌پژوهی به سرویراستاری دکتر بهاء‌الدین خرمشاهی و با حضور بزرگانی مانند دکتر موسوی گرمارودی و دکتر مجتبایی به میزبانی مؤسسه فرهنگی اکو برگزار شد.

دکتر بهاء‌الدین خرمشاهی در این مراسم با اشاره به این که پس از تماس دکتر جاسبی و پیوستن استاد گرمارودی به تیم تدوین دانشنامه، کار را آغاز کردند، گفت: با شروع کار من از این که پژواک شعر حافظ تا سرزمین‌های دورهم رفته است، تکان خوردم و اگر کسی بخواهد حافظ‌پژوهی را در خارج از کشور کار کند، امکان‌پذیر است.‌ ما در این دانشنامه ۲۰ زبان، از جمله زبان‌های اردو، آلمانی، انگلیسی، فرانسه، روسی، عربی و اسپانیایی را آورده‌ایم. ‌وی افزود: تدوین این دانشنامه رؤیای نوجوانی و جوانی من بود که به خواست خدا و همکاری عزیزان محقق شد. من حدود ۹۸ مقاله در این‌ دانشنامه دارم و همین‌جا از مؤسسه فرهنگی اکو و عزیزانی مانند دکتر حجت‌الحق حسینی و بهرام گرامی که شهرت جهانی دارند و در تدوین این دانشنامه من را یاری ‌کردند تشکر می‌کنم. این دو بزرگوار از ستون‌های علمی این دانشنامه هستند.

دکتر خرمشاهی ضمن سپاس ویژه از دکتر گرمارودی که سهم قابل توجهی در پیشبرد این دانشنامه داشتند، گفت: به تأسی از این دانشنامه حتی تدوین دانشنامه سعدی هم پا گرفته است.

دکتر علی موسوی گرمارودی قرآن پژوه و حافظ پژوه سرشناس هم در سخنانی با بیان این که از افتخارات زندگی من این است که در خدمت استاد ارجمند استاد خرمشاهی باشم، گفت: نه فقط این کار، بلکه ترجمه قرآن و ترجمه نهج‌البلاغه من هم به پی‌نوشت استاد خرمشاهی مزّین است.

وی ادامه داد: من در همکاری با تدوین این دانشنامه نکات ارزشمندی را در‌خصوص چگونگی ویرایش و نوشتن حاشیه علمی برای نوشتن دانشنامه آموختم.

دکتر گرمارودی با بیان این که در شروع کار ارباب قلم او را می‌شناختند و این شناخت به پیشبرد این دانشنامه کمک کرد، گفت: استادان بزرگی در حوزه‌های تخصصی مختلف در ایران و خارج از ایران با ما مساعدت کردند.‌ در مراکز استان‌ها هم که جنبه فرهنگی داشتند مانند استان فارس جمعی از استادان برجسته با ما همکاری کردند. در قالب این همکاری مقالات برای من ایمیل می‌شد و من پس از ویرایش ابتدایی برای استاد خرمشاهی ارسال می‌کردم.

وی تأکید کرد: من ۱۰ تا ۱۲ مقاله به این دانشنامه هدیه کردم و از دکتر مجتبایی هم بابت این همکاری به طور ویژه تشکر می‌کنم.

دکتر فتح الله مجتبایی، نویسنده و مترجم هم در ادامه این مراسم با بیان این که حافظ در تاریخ فرهنگ و شعر و ادب این سرزمین استثنا است، گفت: فردوسی، خیام، مولوی، سعدی، نظامی، جامی و حافظ هفت قله شعر فارسی هستند که در میان آن‌ها حافظ از یک کیفیت استثنایی برخوردار است و او به همراه مولوی و فردوسی قداست دارند. ‌وی افزود: خانواده من درویش و صوفی و از مشایخ بودند و در خانواده ما مولوی و حافظ دارای احترام ویژه‌ای بودند و دیوان شمس و دیوان حافظ در یک جایگاه، ویژه بالای سر پدر من قرار داشتند و ما هرگز حق نداشتیم پا به طرف این دیوان‌ها دراز کنیم یا به آن‌ها پشت کنیم.

فیلسوف و عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی ادامه داد: حافظ تنها شاعری است که مردم از همان اول با او فال می‌گرفتند. من خیلی سعی کردم با دیوان شمس یا سعدی فال بگیرم اما نشد؛ فقط باید با دیوان حافظ فال گرفت، زیرا حافظ آیینه‌ای است که هر کسی می‌تواند خودش را در آن ببیند، به همین مناسبت به او لقب لسان الغیب داده‌اند.

دکتر مجتبایی ضمن تشکر ویژه از دکتر جاسبی به دلیل تشکیل دانشگاه آزاد در بسیاری از مناطق ایران گفت: در روستایی که من در آن بزرگ شدم وقتی زلزله‌ای می‌آمد مردم معتقد بودند، گاوی وجود دارد که کره زمین روی شاخ اوست و هرگاه که کره زمین را از روی شاخش به شاخ دیگر منتقل می‌کند، زلزله رخ می‌دهد. ولی حالا در آن روستا دانشکده‌های دانشگاه آزاد وجود دارد و با هر کیفیتی که باشد در آنجا علوم تاریخ طبیعی، جامعه‌شناسی فیزیک و شیمی تدریس می‌شود و این خدمتی است که دکتر جاسبی به مملکت کرده است.

دکتر بهرام گرامی از مدخل‌نویسان دانشنامه حافظ، طی سخنانی با بیان این‌که چهل‌سال است که توفیق زندگی در خاک وطن را نداشته است، گفت: من در دو مورد با دانشنامه ایرانیکا و با دانشنامه حافظ همکاری داشتم.

من در رشته علوم گیاهی و ژنتیک گیاهی در مقطع دکتری از دانشگاهی در کانادا فارغ‌التحصیل شدم.‌ از جوانی و نوجوانی به زبان و ادب فارسی علاقه داشتم و توانستم پیوند زیبایی بین علوم گیاهی و اشعار حافظ برقرار کنم.

وی افزود: به اعتبار آشنایی من با گل و گیاه و ادب فارسی، دکتر خرمشاهی و دکتر گرمارودی بامن تماس گرفتند و من با سر به سوی آنان دویدم و با بضاعت مختصرم مؤلف ۶۵‌مدخل در دانشنامه حافظ هستم .

دکتر حجت‌ الحق حسینی از دیگر مدخل‌نویسان دانشنامه که در رشته فیزیک و اختر فیزیک در خارج از ایران تحصیل کرده است گفت: عشق به حافظ از دوره جوانی در من شکل گرفت.‌

روزی که از من خواسته شد که نجوم را وارد این دانشنامه کنم باورم نمی‌شد که دکتر خرمشاهی را که حافظ و قرآن را با هم در ذهن و ضمیر من زنده کرده بود ملاقات می‌کنم.

وی تأکید کرد: من مقالات تخصصی را در خصوص گاهشماری، کیهان‌شناسی و فیزیک و نجوم در دانشنامه حافظ نوشتم.

من به دو خواجه عشق می‌ورزم، یکی خواجه نصیر طوسی و دیگری خواجه حافظ شیرازی.

دکتر حسینی در ادامه با اشاره به ابیاتی از حافظ که ۲۵۰‌سال پیش از گالیله به کروی‌بودن زمین اشاره دارد به بحث‌های کیهان‌شناسی و اخترشناسی که حافظ به‌ آن‌ها اشاره می‌کند پرداخت. دکتر عبدالله جاسبی، سرپرست دانشنامه حافظ و حافظ‌پژوهی در سخنانی گفت: تدوین این دانشنامه در مدت سه سال و نیم و با کار فشرده یک تیم کاری به نتیجه رسید.

او افزود: سرشت و حال ما ایرانیان از ابتدا با حافظ و دیوانش گره می‌خورد.

دیوان حافظ سر سفره هفت‌سین ما می‌نشیند و پس از قرآن، مشاور لحظه‌های تصمیم‌گیری ماست.

جاسبی تأکید کرد: تمدن ایران‌زمین از ادبیات برجسته‌ای برخوردار است که سخنوران برجسته‌ای مانند فردوسی، حافظ، مولوی و سعدی در صدر آن قرار دارند، اما هیچ‌کس را یارای هماوردی با لسان‌الغیب نیست.

به گفته جاسبی ما امروز بیش از همیشه به حافظ احتیاج داریم تا عتاب و خطابمان کند و بر بساط تزویر و بنای دین ریاکارانه خط بطلان بکشد.

دکتر مظاهری، ریاست مؤسسه اکو که میزبانی این مراسم را به عهده داشت با اشاره به پیشینه کهن اکو که خاستگاه برجسته‌ترین استادان شعر و ادب است گفت: در میانه هزاران ستاره پرفروغ آسمان منطقه اکو، حافظ جایگاه ویژه‌ای دارد و هیچ شاعری به اندازه او نتوانسته بر روند غزل پارسی تأثیر بگذارد.

وی اظهارداشت: جدای از مردم شرق، بسیاری از ادیبان برجسته غرب هم از حافظ تأثیر گرفته‌اند. ‌به گفته امرسون، «حافظ شاعر شاعران است.

او دوردست‌ها را می‌بیند و از هیچ چیز نمی‌ترسد. دوست دارم جای او باشم.»

به گفته مظاهری اقدامی مانند رونمایی از دانشنامه حافظ می‌تواند به شکوفایی بشر کمک کند.

منبع: روزنامه اطلاعات مورخ 10 اردیبهشت 1397